Vật liệu xây dựng là nền tảng của mọi công trình, từ nhà ở dân dụng, các dự án thương mại cho đến công trình hạ tầng quy mô lớn. Cùng với sự phát triển của thị trường xây dựng, số lượng vật liệu ngày càng đa dạng, kéo theo nhiều tiêu chuẩn mới về kỹ thuật, thẩm mỹ và độ bền. Hiểu rõ từng loại, vật liệu, công dụng và đặc tính kỹ thuật giúp người xây dựng tối ưu chất lượng thi công, đảm bảo an toàn, tiết kiệm chi phí và nâng cao tuổi thọ công trình.
Bài viết này, Nam Trường Thành sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn tổng quan và chi tiết về các loại vật liệu xây dựng phổ biến hiện nay. Qua đó, bạn có thể định hướng được lựa chọn phù hợp với từng hạng mục thi công.
1. Vật liệu xây dựng là gì?
Vật liệu trong xây dựng là một thuật ngữ chung dùng để chỉ các loại vật liệu được sử dụng cho mục đích xây dựng và kiến thiết các công trình.
Sản xuất nguyên vật liệu trong xây dựng là một ngành công nghiệp lớn, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế của các quốc gia. Chỉ tính riêng trong lĩnh vực xây dựng, nó đã được tách ra thành nhiều chuyên môn cụ thể, ví dụ như nghề mộc, hệ thống nước, thi công mái nhà,…
2. Các loại vật liệu xây dựng phổ biến trong xây dựng
2.1. Xi măng
Xi măng là loại vật liệu kết dính quan trọng nhất trong xây dựng. Đây là vật liệu dạng bột mịn, có khả năng đông cứng và hình thành cường độ khi trộn với nước.
Xi măng đạt chuẩn có độ rắn nhanh và độ bền cao khiến cho xi măng trở thành một trong những vật liệu quan trọng được sử dụng nhiều trong những dự án xây dựng. Ngoài ra, sự linh hoạt của xi măng cũng cho phép tạo ra các sản phẩm đặc biệt như xi măng chống thấm, xi măng tự làm sạch không khí, và xi măng chống cháy,… đáp ứng nhu cầu đa dạng của ngành xây dựng hiện đại.
2.2. Cát xây dựng
Cát là thành phần quan trọng trong vữa và bê tông. Có 3 loại cát phổ biến: cát bê tông, cát xây và cát tô. Cát bê tông có kích thước hạt lớn, độ sạch cao, phù hợp cho các kết cấu chịu tải. Cát xây có độ mịn vừa phải, sử dụng trong công đoạn xây tường. Cát tô có độ mịn cao, thường dùng để trát hoàn thiện.
Tiêu chuẩn của cát xây dựng phải đảm bảo không lẫn tạp chất như rác, bùn hoặc sỏi nhỏ. Cát có tỉ lệ bụi và bùn quá cao sẽ làm giảm độ bám dính của vữa, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng công trình. Do đó, việc kiểm tra chất lượng và nguồn gốc của cát trước khi đưa vào thi công là bước cần thiết.
2.3. Đá xây dựng
Đá là một vật liệu xây dựng quan trọng có độ cứng và độ bền cao. Sản phẩm thường được chiết tách từ các tầng đất sâu trong lòng đất và có thể xuất hiện dưới nhiều hình dạng khác nhau như: đá granite, đá bazan, đá xanh và nhiều loại khác
Trong xây dựng, đá thường được sử dụng để làm vật liệu xây dựng cấu trúc chịu lực như móng, dầm và cột. Loại vật liệu này cũng có thể được chế tác thành các sản phẩm như gạch viên, đá trang trí, hay sử dụng để lợp lót cho các công trình xây dựng khác.
Bên cạnh đó, đá còn được sử dụng trong ngành sản xuất đường và cấp thoát nước. Đối với các công trình ngoại thất, đá thường được sử dụng để lát sân, lối đi, và các bức tường trang trí do có độ bền cao và khả năng chống thời tiết tốt.
2.4. Gạch xây dựng
Gạch xây là một loại vật liệu xây dựng phổ biến, đóng vai trò quan trọng trong ngành xây dựng. Sản phẩm thường được sản xuất từ đất sét, đá, xi măng với đa dạng kích thước và hình dạng tuỳ theo nhu cầu sử dụng của công trình. Gạch xây thường có màu đỏ và trên bề mặt gạch có các loại hoa văn và độ bóng khác nhau, tạo sự đa dạng trong thiết kế.
Việc lựa chọn gạch cần dựa vào yêu cầu chống nóng, cách âm, trọng lượng và chi phí. Với công trình yêu cầu giảm tải trọng, gạch nhẹ là giải pháp phù hợp, còn với tường chịu lực hoặc vị trí yêu cầu độ chắc chắn, gạch nung sẽ là lựa chọn ổn định.
2.5. Thép xây dựng
Trong xây dựng, sắt thép thường được sử dụng để làm cốt thép cho các cột, dầm, móng, và các phần khác của cấu trúc công trình.
Sự linh hoạt của sắt thép, cùng với khả năng chống chịu lực và chống ăn mòn, đã làm cho sắt thép trở thành một trong những vật liệu chuộng nhất trong ngành xây dựng.
Thép đạt chuẩn kỹ thuật phải đáp ứng các yêu cầu về đường kính, giới hạn chảy, giới hạn bền kéo và khả năng liên kết với bê tông. Bề mặt thép không được rỉ sét, cong vênh hoặc biến dạng. Chất lượng thép ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền, khả năng chịu lực và an toàn của toàn bộ công trình.
2.6. Bê tông
Bê tông là vật liệu chịu lực chính trong đa số công trình hiện nay. Việc chọn đúng mác bê tông là yếu tố quan trọng để đảm bảo khả năng chịu tải. Trong những năm gần đây, bê tông thương phẩm được sử dụng rộng rãi nhờ ưu điểm ổn định về chất lượng, tiết kiệm thời gian thi công và hạn chế sai số do trộn thủ công.
Bê tông được tạo ra từ việc pha trộn các thành phần chính như xi măng, cát, đá và nước. Khi hỗn hợp này khô và cứng lại sẽ tạo ra một loại vật liệu chịu lực cực mạnh và có khả năng chống ăn mòn cao.
Các ứng dụng của bê tông rất đa dạng, từ xây dựng các công trình dân dụng như nhà ở, cầu, đường, đến các công trình công nghiệp như nhà máy, xưởng. Loại vật liệu này thường được sử dụng để tạo ra các cột, dầm, móng, và các phần cấu trúc chịu lực khác.
2.7. Nhựa
Nhựa là loại vật liệu xây dựng tổng hợp được chế tạo từ ethylene, propylene, hay nguồn gốc thực vật như tinh bột.
Trong xây dựng, nhựa thường được dùng để sản xuất những tấm ốp tường chống nóng. Những tấm ốp tường bằng nhựa sẽ giúp bảo vệ ngôi nhà trước các tác động bên ngoài như khí hậu. Đặc biệt trong những mùa nóng, loại vật liệu này còn giúp giữ không khí mát từ máy lạnh không bị thoát ra ngoài, từ đó giúp tiết kiệm được chi phí điện năng cho gia đình.
2.8. Thạch cao
Thạch cao được sản xuất chủ yếu từ khoáng sản gypsum – một loại khoáng chất tự nhiên.
Thạch cao có khả năng chống cháy mạnh vì trong thành phần có chứa nước tinh khiết. Ngoài ra, vật liệu còn có khả năng giữ được độ ẩm khi bị nhiệt độ cao, làm chậm quá trình cháy và đảm bảo an toàn cho công trình.
3. Cách chọn vật liệu xây dựng phù hợp cho từng hạng mục
Việc chọn đúng vật liệu cần dựa trên tính chất công trình, ngân sách và yêu cầu sử dụng.
Với phần thô, cần tập trung vào độ bền, khả năng chịu lực và độ ổn định. Xi măng, cát, đá và thép phải được chọn từ nguồn uy tín để tránh rủi ro thi công.
Đối với phần hoàn thiện, yếu tố thẩm mỹ, độ bền và phong cách thiết kế cần được ưu tiên. Gạch ốp lát, sơn và thạch cao nên phù hợp với màu sắc và công năng của từng khu vực. Các vật liệu xanh hoặc vật liệu thông minh cũng là lựa chọn đáng xem xét để tăng giá trị công trình trong dài hạn.
4. Sai lầm thường gặp khi lựa chọn vật liệu xây dựng
Một trong những sai lầm phổ biến là lựa chọn vật liệu dựa hoàn toàn vào giá rẻ. Vật liệu có giá thấp thường đi kèm chất lượng kém, khiến công trình nhanh xuống cấp, gây tốn kém chi phí sửa chữa.
Ngoài ra, nhiều người không kiểm tra chứng từ và tiêu chuẩn kỹ thuật của vật liệu, dẫn đến việc sử dụng các sản phẩm không đạt chuẩn.
Bên cạnh đó, có một số trường hợp chọn vật liệu không phù hợp với công năng của khu vực thi công, khiến hiệu quả sử dụng giảm đáng kể.
Một sai lầm khác là mua vật liệu vượt quá nhu cầu thực tế hoặc mua quá ít gây gián đoạn tiến độ. Việc tính toán khối lượng vật liệu cần có sự phối hợp giữa kỹ sư và đơn vị cung cấp.
Kết Luận
Vật liệu xây dựng là yếu tố quyết định chất lượng và độ bền của mọi công trình. Việc hiểu rõ đặc tính, công dụng và tiêu chuẩn của từng loại vật liệu giúp quá trình thi công diễn ra thuận lợi và hiệu quả hơn. Khi lựa chọn vật liệu, sự kết hợp giữa kiến thức kỹ thuật, kinh nghiệm thi công và định hướng thẩm mỹ sẽ giúp công trình đạt chất lượng tối ưu, tiết kiệm chi phí và bền vững theo thời gian.
Thông qua bài viết này, Nam Trường Thành đã cung cấp đến các bạn thông tin liên quan đến các loại vật liệu trong xây dựng. Hy vọng qua những kiến thức chia sẻ hữu ích này, Nam Trường Thành đã phần nào giúp bạn thêm hiểu về các loại vật liệu trong xây dựng, từ đó có những hoạch định cơ bản cho dự án xây dựng tương lai của mình.
CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ KIẾN TRÚC XÂY DỰNG NAM TRƯỜNG THÀNH
- Văn phòng: 381 – 383 Đường Số 1, Phường An Lạc, Bình Tân, TP. HCM
- Hotline/Zalo: 0819.288.288
- Website: www.namtruongthanh.com
- Facebook: https://www.facebook.com/NamTruongThanh.JSC/
- TikTok: www.tiktok.com/@namtruongthanhjsc
- YouTube: www.youtube.com/@namtruongthanhjsc